توجه به تعريف ماوراء النهر مشخص‌تر و روشن‌تر مىگردد : « ناحيتى است كه حدود مشرق وى تبت است و جنوب وى خراسان است و حدود خراسان و مغرب وى غور است و حدود خلخ و شمالش هم حدود خلخ 51 است و اين ناحيتى است عظيم و آبادان و بسيار نعمت و در تركستان است و جاى بازرگانان و مردمانىاند جنگى و غازىپيشه » 52 . بجز كتاب حدود العالم ، كليهء كتاب‌هاى جغرافيايى نوشته شده در دوران اوليهء اسلامى تعاريفى از حدود و مرزهاى خراسان دارند . در يكى از اين كتاب‌ها يعنى اشكال العالم جيهانى تعريفى از خراسان وجود دارد كه تائيد كنندهء گستردگى و بزرگى اين ايالت در سده‌هاى چهارم و پنجم هجرى است . جيهانى مىنويسد كه خراسان نام اقليم است و حدود آن از جانب شرقى سيستان و هند است و غربى بيابان غزان و نواحى جرجان و شمالى ماوراء النهر و بعضى تركستان ( كه همان « ناحيت حدود ماوراء النهر » باشد ) و جنوبى بيابان فارس و كرمان و ولايت قومس و توابع آن 53 . در نوشته‌هاى استخرى مرزهاى خراسان روشن‌تر مىشوند . وى مىنويسد خراسان مشتمل است بر كوره و اين نام اقليم است و آنچه محيط است به خراسان . از نظر اين نويسنده ، خراسان محدود است از شرق به سيستان و هندوستان ، از غرب به بيابان غزنه ( غز ؟ ) و نواحى گرگان ، از شمال به ماوراء النهر و بهرى از تركستان و ختل و از جنوب به بيابان پارس و قومس 54 . وى سپس به ذكر دلايل خود براى اين تعاريف مىپردازد كه همان تعاريف و دلايل از سوى ابن حوقل نيز تكرار مىشوند 55 . جغرافىنويس معتبر ديگر دوران اسلامى يعنى مقدسى تعريفى ديگر از خراسان دارد . وى بر آن است كه كليهء سرزمين‌هاى زير نفوذ سامانيان ، خراسان ناميده مىشوند 56 . 4 . تقسيمات داخلى خراسان با توجه به نظريات مختلف موجود دربارهء محدودهء خراسان ، نويسندگان ديدگاههاى گوناگونى را دربارهء تقسيمات داخلى و ايالتى خراسان ابراز نموده‌اند و البته بايد اشاره شود كه تقريبا كليهء اين نويسندگان در يك مسئله متفق القولند كه خراسان از دوران‌هاى